Preek week 47, 2007 Preek week 47, 2007
Preek van de week 47




 Vergeld geen kwaad met kwaad    



Ik wil met jullie lezen uit Deuteronomium 19:21.


Dit gedeelte gaat over het getuigen in een rechtszaak.
Aan het einde staat: "Pas zonder pardon gelijkwaardige vergelding toe:
leven om leven, oog om oog, tand om tand, hand om hand, voet om voet".
In de Afrikaanse en Engelse vertaling van dit gedeelte staat:
"U mag zo’n persoon geen genade geven: leven om leven……"



In Leviticus 24 en Exodus 21 staan gelijksoortige regels vermeld.


Deze regels zijn opgesteld als richtlijnen voor de rechters van toen,
niet voor mensen onderling.
Dit staat duidelijk vermeld in de context.
Zo werd voorkomen dat individuen hun vijanden zelf te lijf gingen.



De reden waarom in die tijd deze regel werd opgesteld,
is dat mensen vaak zwaardere straffen kregen opgelegd dan ze verdiend hadden.
Op deze manier werd voorkomen dat mensen bijvoorbeeld gestenigd werden,
omdat ze iemands oog hadden uitgerukt.
Dit is geen rechtvaardige straf in vergelijking tot het misdrijf.



In de praktijk van die tijd was het niet zo dat de straffen letterlijk werden uitgevoerd,
met uitzondering van de doodstraf.
Over het algemeen werden er boetes gegeven als straf.
De rechters moesten erop toezien dat deze betaald werden.



Samenvattend: De wet die we net besproken hebben (oog om oog…) mocht niet gebruikt worden door mensen onderling,
maar was bedoeld voor de rechters om rechtvaardig te kunnen oordelen.
Deze straffen werden meestal omgezet in boetes.
Eigenlijk is deze wet dus vaak verkeerd geïnterpreteerd.
Hij is nooit bedoeld om de mens het recht te geven de ander aan te doen wat hemzelf is aangedaan.



Zoals we  hebben geleerd, is Jezus niet gekomen om de wet af te breken, maar om haar te vervullen.
En jullie raden het al: Ook over dit gedeelte heeft Jezus wat te zeggen.



Nieuwe testament: de vervulling van de wet


Lezen: Matteüs 5:38-42 We zullen dit gedeelte vers voor vers doornemen.


Vers 38a: U hebt gehoord dat er gezegd is…


Jezus spreekt tegen de discipelen die het Oude Testament kennen.


Vers 38b: Oog om oog en tand om tand, snauw om snauw, roddel om roddel, pesterij om pesterij, diefstal om diefstal,
messteek om messteek, verkrachting om verkrachting, ……Zo gaat het nog vaak in onze levens,
en in de maatschappij om ons heen.



Weet iemand een voorbeeld uit het nieuws van de laatste tijd waarin dit weer naar voren kwam?


[Voorbeeld zelfmoordacties]


Vers 39a: Dit is meteen de kern van wat Jezus wil zeggen: Maar ik zeg u: verzet u niet tegen wie u kwaad doet……Dit is moeilijk!
Zoals we net hebben gezien is het onze menselijke natuur om wraak te nemen,
om vergelding te eisen, om de ander aan te doen wat hij ons heeft aangedaan.
Maar Jezus vraag ons om onze natuurlijke, menselijke reactie om te zetten in een bovennatuurlijke,
een goddelijke reactie, een Jezus-reactie.



Maar hoe moet je dat nou doen?


Jezus geeft hierna enige voorbeelden.
Hij vraagt dat we onze trots laten varen, dat we onze bezittingen opgeven,
dat we onze tijd opofferen en dat we ons geld weggeven.
Deze dingen zijn voor ons vaak het moeilijkst om op te geven.



Vers 39b: Indien iemand u op de rechterwang slaat, draai hem dan ook de linkerwang toe.


Dit is een voorbeeld waarin je je trots laat varen. Een klap in het gezicht is erg vernederend.
Degene die jou slaat minacht jou daarmee.



Daar kan Jezus over meepraten.
Hij had niets fout gedaan en toch hingen ze Hem aan een kruis.
Zelfs toen reageerde Hij niet zoals wij allemaal zouden doen.
Hij liet het gebeuren en bad voor hen.



In Marcus 15 staat: "Toen de officier die recht tegenover het kruis stond, zag hoe Jezus stierf, zei hij:
"werkelijk, dit was de Zoon van God!".
 Als we zekerheid hebben over wie we zijn, hoeven we ons niet te verdedigen.



Ondanks wat mensen ons aandoen, vraagt Hij ons onze trots op te geven.
Naar de wereld toe vernederen we onszelf, maar door de Vader worden we geëerd als we in de hemel komen.
Kijk maar naar de zaligsprekingen.



Vers 40: En als iemand u een proces aandoet en uw hemd wil hebben,
geef hem dan ook uw jas.


Van een hemd heb je er meestal meerdere, maar een jas, dat is wel een essentieel kledingstuk als je het koud hebt.
En helemaal in de tijd van Matteüs was een jas een waardevol iets.
Toch zegt Jezus dat we naast ons hemd ook onze jas moeten geven.
In Deuteronomium 24 staat dat als een arme man zijn jas in onderpand geeft,
de pandnemer de jas voor zonsondergang moet teruggeven, zodat hij erin kan slapen.
Zo belangrijk is de jas. Jezus roept ons op om zelfs het recht op onze jas op te geven.



Vergelijk het eens met iemand die je om je fiets vraagt en je geeft hem je auto.


Vers 41: En dwingt iemand u een kilometer met hem mee te gaan, ga dan twee kilometer met hem mee.
Dit voorbeeld haalt Jezus uit de maatschappij van toen.
De Romeinse onderdrukkers dwongen de burgers hen eten te geven of bagage voor hen te dragen.
In de Tweede Wereldoorlog gebeurde dit soort dingen ook.
Hoe zou jij reageren als een Duitse soldaat je toen had gevraagd zijn koffers voor hem te dragen?
Had jij tijd en moeite geofferd om hem het dubbele te geven van wat hij van je vroeg?



Vers 42: Als iemand u iets vraagt, geef het hem; en wil iemand iets van u lenen, weiger het hem niet.


We moeten opletten dat we deze statements niet wettisch gaan opvatten.
Dit is niet een nieuw set regels, maar een nieuwe houding.
Het gaat erom dat we met liefde en in liefde handelen.



Als we naar de laatste opmerking van Jezus kijken, zien we dat als iemand iets van ons vraagt,
we het hem moeten geven. Maar wie herkent het volgende voorbeeld:


Een gemeentelid vraagt je zijn fietsband te plakken. Zuchtend stem je toe. Terwijl je de band aan het plakken bent komt de buurman langs.
Terwijl jullie aan het praten zijn vertel je hem dat je er zo van baalt dat je die band moet plakken.
Je moppert door dat dat Gemeentelid het zelf maar eens moet leren en dat hij zo’n luilak is……



Het is overbodig te zeggen dat onze houding hierin essentieel is.


Ook is het nodig om in wijsheid te handelen.
Als je weet dat iemand drugs gaat kopen van het geld dat hij van je wil lenen,
kun je er voor kiezen dat geld juist niet te geven.
Je doel in alles is om liefde en gerechtigheid na te streven en niet wraak.



Het is ook niet zo dat we altijd maar over ons heen hoeven laten lopen.
of: "De Christen is geen deurmat, maar de sterke mens die zichzelf beheerst en zo van andere mensen houdt,
dat er kracht van uit gaat, om absoluut elke denkbare vorm van wraakneming af te kunnen wijzen."



De kern van deze vier statements is, dat het belangrijker is om barmhartigheid te betonen en recht te doen dan het te ontvangen.
Het is belangrijker om goed te doen naar anderen, dan er continu bij stil te staan of jou wel recht wordt gedaan.



En in deze tijd is dat best moeilijk!


We leren dat het zo belangrijk is om als individu voor onszelf op te komen. Koste wat kost.


De volgende voorbeelden zullen best wel bekend zijn:


Pikt iemand die goede opdracht in? Dan wordt de volgende dus voor jou.
Koste wat kost. Al moet het met roddel en achterklap.
Zo is het die collega immers ook gelukt.
Heeft de ander je broer vermoord? Dan ga je hem dus ook met een mes te lijf.
Dit zijn best grote voorbeelden die je in je eigen leven misschien niet terug ziet.
Maar ook wij hebben vaak een onjuiste houding:



"Ik stuur die ander geen verjaardagskaart, want hij is mijn verjaardag ook vergeten."
"Ik doe de afwas lekker niet, want die ander heeft de afwas gisteren ook laten staan."
"Als iemand iets gemeens zegt, zeg ik gewoon wat gemeens terug. Hij moet ook maar eens weten hoe dat voelt."
Allemaal voorbeelden van hoe wij het "oog-om-oog-principe" hanteren.
Dit soort acties zijn geen echte oplossingen. Bovendien maken we de zaak alleen maar erger in plaats van beter.
Wanneer houdt die vicieuze cirkel nu eens op?



Toch mogen we Jezus vragen ons te helpen door de kracht van Zijn heilige Geest.
Hij is degene die echte liefde in ons hart kan geven en ons kan helpen onszelf te beheersen niet met wraak te reageren.
Zo kan er een verandering komen in ons leven en kunnen we die vicieuze cirkel doorbreken in onze eigen omgeving.
Je zult mensen verlegen doen staan als je zo "Jezus-achtig" reageert.
En zo ben je een getuige van zijn onmetelijk grote liefde en barmhartigheid.



Wat mij vaak helpt is het volgende dat Jezus zegt in Mattëus 25:40: "Al wat u gedaan hebt voor een van mijn broeders hier,
hoe onbelangrijk hij ook was, dat hebt u voor Mij gedaan!"



Samenvattend


De wet van "oog om oog, tand om tand" is vaak verkeerd geïnterpreteerd.
Het is nooit bedoeld om de mensen het recht te geven de ander hetzelfde aan te doen wat hemzelf is aangedaan.
Het was bedoeld om de rechters een handreiking te geven in het oordelen.
De straffen werden meestal niet letterlijk uitgevoerd, maar vervangen door boetes.



In het nieuwe testament vraagt Jezus ons onze houding te veranderen jegens degene die ons kwaad doet.
Hij wil dat we niet meer op onze menselijke manier reageren, maar op een "Jezus-manier".



Deze houding moet gegrond zijn in liefde en vraagt dat we onze trots, onze bezittingen, onze tijd en ons geld willen opgeven.
Natuurlijk moeten we dat met wijsheid doen.
Het is belangrijker barmhartigheid uit te delen dan te ontvangen.



In de huidige maatschappij wordt het "oog-om-oog-principe" nog volop toegepast.
Wij mogen die vicieuze cirkel doorbreken door anders te zijn door de kracht van de heilige Geest.
Zo kunnen we getuigen van Jezus’ liefde en barmhartigheid.


Laten we Jezus daarom bidden.

 

 Amen